Muhabbet kuşlarında yumurta tıkanması | Radyo BALFM

Radyo BALFM

Muhabbet kuşlarında yumurta tıkanması

27.11.2020
72

Yumurta tıkanması kuşlarımızın başına gelebilecek en riskli problemlerden biridir erken fark edilmezse kısa vakitte kuşun vefatına neden olur …

Muhabbet kuşlarında yumurta tıkanması

Yumurta tıkanması kuşlarımızın başına gelebilecek en riskli problemlerden biridir erken fark edilmezse kısa vakitte kuşun vefatına neden olur, yumurta tıkanmasının bir çok nedeni vardır.

Küçük Cinsler: Yumurta tıkanması; muhabbet kuşları, sultan papağanşarı, kanarya ve ispinozlar üzere küçük kuşlarda daha sıklıkla görülmektedir.

Güçlü Bağlılık: Risk, tek yaşayan ve sahiplerine çok bağlanan dişi kuşlarda daha yüksektir. Aynalara yahut makul oyuncaklara çok bağlılık gösteren kuşlar, yumurta tıkanmasına daha fazla yakalanmaktadırlar.

Kuluçka sayısı: Plansız üretim uygulamalarının sonucu olarak tekrar tekrar kuluçkaya yatırılan (mesela, yumurtalar yahut yavru kuşlar gereğinden daha kısa müddette yanlarından alındıklarında, uygun mevsimlerin dışında üretim yapıldığında) yahut çok yumurtlayan kuşlarda çoğunlukla yumurta tıkanması ile sonuçlanan sıhhat sorunları oluşabilir.

Yaş: Çok genç kuşlar birinci yumurtladıklarında, daha “büyük” kuşlara oranla ekseriyetle yumurtlama zorluğuna yakalanırlar.

Kuşlar yumurtaların üzerine yatarak (kuluçka) ürerler. Yalnızca dişi kuşlar bu özelliğe sahiptirler ve bu çeşit sıhhat sıkıntıları bu periyotta dişilerde görülür. Yumurta, dişi kuşun içinde oluşmaya başladıktan sonra, oviduct ismi verilen, yumurtayı rahime taşıyan kanala girer. Bu kanal yalnızca kuluçka özelliğine sahip hayvanlarda bulunmaktadır. Yumurta cloaca ismi verilen dışkılığa ulaştığı vakit, basınçla dışarıya çıkartılmak zorundadır. Yumurtanın dışarıya çıkması, dişi kuş için epeyce zorlayıcı ve yorucu bir süreç olmasına karşın, az bir vakit sonra dişi kuş kendine gelir. Bununla birlikte, bazen negatif etkenler dişi kuşun vücudunda önemli sorunlar oluşturabilmektedir ve yumurta dişi kuşun içinde kalabilir. Dişi kuş, yumurtanın üzerine yatamaz hale gelir ve gitgide zayıflar, güçsüzleşir. Kimi durumlarda oviduct ismi verilen kanalın mukozası yumurtaya yapışır ve dişi kuş dışarı çıkarmak için basınç uyguladıkça yumurta dışarı gerçek kayar. Bunun olumsuz etkeni ise, yumurta ile birlikte dişinin, dışarıda çok çabuk kuruyan, çok hassas ve enfeksiyonlara açık olan rahim kanalının bir modülünün da dışarı çıkmasıdır . İki durumda da dişinin hayatı kelam hususudur ve acil tedavisi gerekir.

Üreme sıhhati: Evvelce kusurlu yahut yumuşak kabuklu yumurtalamaya eğilimli olduğu bilinen, üreme sorunları yaşayan kuşlar yumurta tıkanmasını daha sıklıkla yaşarlar.

Makus beslenme: Sırf tohumlarla beslenen yahut kalsiyum, A vitamini, protein, E vitamini ya da selenyum eksikliği olan kuşlarda daha yüksek risk bulunmaktadır.

Genel sıhhat durumu: Yumurta tıkanması, çok şişmanlık yahut antrenman eksikliği üzere başka sıhhat sorunları bulunan kuşlarda daha fazladır, bunlara ek olarak uygunsuz sıcaklıklar üzere çevresel şartların yarattığı gerilim altında bulunmak da tesirli olmaktadır.

Yumurta anormallikleri: Hakikat pozisyonda olmayan, fazla büyük yahut kusurlu, kırık, öteki yumurtalarla birleşmiş bir yumurta da neden olur.

Kalıtım: Kuşların genetik yoluyla taşıdıkları muhakkak karakteristikleri yumurta tıkanması istikametinden tesirli olabilmektedir.

Yumurta tıkanmasının ve yumurtlama zorluğunun belirtileri nelerdir ?

Durumun yüküne bağlı olarak çeşitlilik göstereceklerdir; aşağıdaki belirtiler görülebilir:

Karın gerginliği

Kuyrukta aşağı üst inip kalkma yahut sallanma

Kanat düşmesi (sarkması)

Hastalık belirtileri görülmesi

Gerilim

İştah azalması

Topallama, bacak felci (Yumurta, bacaklara giden sonlara baskı yapar)

Karın şişliği

Cloaca da yapışan dışkılar (kuş, dışkı geçerken kuyruğunu kaldıramaz)

Bozulmuş tüyler

Halsizlik

Zahmetle nefes alma (Takılmış yumurta, hava keselerine baskı yapar)

Kafes tabanında oturma

Üreme sisteminde muhtemel sarkma (Üreme sisteminin iç kısmı, kloak (dışkılık) bölgesinden, pembe bir kütle halinde görünür biçimde dışarı çıkacaktır)

Nadiren ani vefat

Tıkanma nasıl teşhis edilir ?

Veteriner doktor; klinik işaretleri, geçmişini, fizikî davranışlarını, röntgenini ve/veya ultrasonu temel alarak teşhiş koyacaktır. Şayet kuş, çok gerilimli yahut şoktaysa, daha ileri teşhis prosedürlerine başvurmadan evvel bu durumu dengelemek mecburidir.

Nasıl tedavi edilir ?

Tedavi; kuşun durumuna, belirtilerin yüküne, yumurtanın nerede saptandığına, tıkanma halinin ne vakittir sürdüğüne bağlı olarak değişecektir. Bu durum, tedavi ve müdahale edilmezse birkaç saat içinde ölebilen daha küçük kuşlar için (kanaryalar ve ispinozlar gibi) çok ciddidir.

Az seviyede gerilim gösteren bir kuşun tedavisi aşağıdaki tedbirleri içerebilir:

Nemin yükseltilmesi ve ortam ısısının 30-35 C dereceye çıkarılması

Dışkılığın yağlanması

Kalsiyum ve muhtemelen A,D ve E vitaminleri ile selenyum enjeksiyonu

Sıvı ve dekstroz desteği

Oksitosin yahut arjinin vasotosin enjeksiyonu ya da prostaglandin jeli uygulaması. Bu ilaçlı tedaviler, üreme sistemindeki kaslarda kasılmaya neden olarak yumurtanın geçişini kolaylaştırabilir. Lakin bu ilaçlar, üreme sisteminde rastgele bir mahzur mevcutsa kullanılmamalıdır.

Çok önemli halde etkilenmiş bir kuş, öncelikle şoka karşı tedavi edilerek stabil hale getirilmelidir. Sakinleşmesinin, dengelenmesinin akabinde aşağıda belirtilen gerekli başka tedavi usullerine geçilebilir:

Antibiyotik uygulamaları ve mümkün olduğunca kısa vadeli kortikosteroidler

Doktor tarafından parmaklarla hafif baskı uygulanarak yumurtanın çıkarılması. Bu süreç anestezi gerektirebilir.

Sarkmış dokuların temizlenmesi ve düzeltilmesi/iyileştirilmesi

Ovocentesis: Sıkışmış yumurtanın içeriği; cloaca bölgesinden görünebilir durumda ise oradan yahut görünmüyorsa karın bölgesi derisinden ulaşılarak bir iğne yardımı ile boşaltılabilir. Bu süreç yumurtayı küçülterek geçişi kolaylaştıracaktır.

Üreme sistemi ziyan görmüşse, yumurta üreme sistemi dışında oluşmuşsa (ektopik yumurta) yahut rastgele bir fiziki mani mevcutsa karın ameliyatı gerekli olabilir.

Antibiyotiklerle, sıvılarla itinalı bakım, uygun ortam ısısı ve nemi sağlanması ve beslenme takviyesi

Ortaya çıkabilecek mümkün sıkıntılar nelerdir ?

Çoğunlukla kanaryalar ve ispinozlar üzere küçük kuşlar birkaç saat içinde tedavi edilmezlerse şok ve vefatla sonuçlanabilir. Ayrıyeten, aşağıda belirtilen başka meselelerin da oluşması mümkündür:

Sıkışan yumurta, böbreklere basınç yaparak onların vazifesini ve münasebetiyle kuşun sıhhatini tesirler.

Yumurta kuşun içinde iken kırılırsa hayatını tehdit edecek peritonit (karın boşluğunda önemli bir ağrılı şişlik) meydana gelebilir.

Oksitosin, arjinin vasotosin yahut prostaglandinler, üreme sisteminde parçalanmaya ve mevte götürebilen kuvvetli kasılmalara neden olabilirler.

Daima gerilmeler, üreme sisteminin yahut kloakanın (dışkılık) sarkmasına sebep olabilir. Bu durum; enfeksiyon, kabuklaşma (ki bu gelecekte yaşayacağı yumurta tıkanmasında daha ileri sorunlara yol açar) yahut yumurtada peritonitle sonuçlanabilir.

Önlenebilir mi ?

Aşağıdaki tedbirler alınarak risk azaltılabilir:

Hakikat beslenme sağlama

Üretimin zamanlaması, uygun yaşta üretim üzere gerçek üretim tekniklerinin kullanımı, genetik bozuklukları olan kuşların üretimden çekilmesi, gerçek ve sağlıklı etraf şartlarının sağlanması

Çok kuluçkanın önlenmesi

Kâfi idman sağlanması ve şişmanlığın, yağlanmanın önlenmesi

Yumurtlamayı önlemek için hormon tedavisi

Yumurtlamanın daima olarak engellenmesi hedefiyle üreme sisteminin alınması için kısırlaştırma ameliyatı. Bu ameliyat, kuşların çok küçük boyutlarda olmaları ve üreme sistemlerinin hassaslığı nedeniyle yüksek risk taşıyan bir usuldür.

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.