Gelecek nesiller için yeni bir 'geçmiş': Cevahir | Radyo BALFM

Radyo BALFM

Gelecek nesiller için yeni bir ‘geçmiş’: Cevahir

20.11.2020
275

Türkiye devrimci tarihinin en özgün, nev-i şahsına münhasır isimlerinden biri Hüseyin Cevahir. Edebiyatla, daha doğrusu sanatla kurduğu uzman …

Gelecek nesiller için yeni bir ‘geçmiş’: Cevahir

Türkiye devrimci tarihinin en özgün, nev-i şahsına münhasır isimlerinden biri Hüseyin Cevahir. Edebiyatla, daha doğrusu sanatla kurduğu uzman ilgisi, üç sene İstanbul Üniversitesi’nde tıp eğitimi aldıktan sonra yüreğinin sesini dinleyerek, devrimci uğraşa daha çok katılmak, kendini bütünüyle adamak için periyodun kaynayan kazanı Ankara Üniversitesi SBF’ye kayıt yaptırması, Pîr olması ama bu toplumsal statünün çıkarlarını istismar etmemesi ve her şeyden değerlisi inanmış bir militan olması ve inandıklarından bir adım bile geri atmaması, onu olduğundan daha da bedelli kılıyor.

40’lı yılların ortalarında, geçmiş on yılda acı bir katliam atlatan Dersim’de başlayan hayatı, onun okuma inadı sayesinde, Erzincan’a, İstanbul’a ve Ankara’ya uzanır. Eğitim hayatının çabucak her evresinde ceket cebinde taşıdığı bir kitapla gezen Cevahir, bilhassa edebiyat alanında sağlam okumalar yapar. Sırf çağdaş ya da klasik Türkçe edebiyata değil, dünya edebiyatından farklı örnekleri de ilgiyle takip eder. O denli ki, 60’lı yılların sonunda edebiyatın biçimleriyle ilgili kuramsal bağlamda yazılar kaleme alır.

60’lı yılların ortasında gelişen süreçte, üniversite tahsilini sürdüren Cevahir’le birlikte, dünya da değişir. Che, Bolivya dağlarına yüreğini asarken, ABD, Vietnam’da sağlı sollu tokatlanıyor, Türkiye’deki geniş yığınlar TİP aracılığıyla sosyalizmle tanışıyordur. Avrupa’da kent merkezleri, üniversiteler, fabrikalar çalkalanıyordur. Cevahir de bu periyotta tutumunu devrimci gençlikten yana koyar. Okur, bilinçlenir, yeni –başka türlü bakan- arkadaşlar edinir, evvel kendini, sonra da çağını sorgulamaya başlar. Ama edebiyatla olan gerçek ilgisini hiç koparmaz.

Cevahir, Hüseyin Solgun, 496 syf., Detay Yayınları, 2020.

Hüseyin Solgun’un kaleme aldığı ‘Cevahir’ kitabı Detay Yayınları’ndan çıktı. Hüseyin Cevahir’in kısa süren hayatı, Solgun’un birinci ağızdan edindiği tanıklıklar ve devrin yazılı dokümanları üzerinden anlatılıyor. Devrin siyaset anlayışı, hareket ve teorik çalışmaları Solgun tarafından inceleniyor ve bugünün süzgecinden geçirilerek kronolojik olarak okura sunuluyor. Bu anlatılma biçiminde Cevahir, her daim merkezde kalıyor. Onun arkadaşları, periyodun gazetelerinde, mecmualarında yer alan haberler ışığında, Cevahir’in ömrü tüm ayrıntılarıyla aktarılmaya çalışılıyor.

Personel ve köylü hareketleri, üniversite işgalleri, faşistlere karşı gayret, grevler, hapishaneler, banka soyma aksiyonları, siyasal hareket biçimleri bu kitabın özünü oluşturuyor. Merkezde Cevahir’in olduğu ve temelde, kendini uygun yetiştirmiş, hoş bir dünyaya inanan bir neslin öyküsünün anlatıldığı çalışma, 60’lı yılların sonu ve 70’li yılların başında yaşanan siyasal olayları derleyen tarihî bir metin tıpkı vakitte. Solgun, bu bağlamda Cevahir’i ve onun jenerasyonunun devrimcilerini ortaya çıkaran şartları, niyet biçimlerini ve siyasal biçimlenişlerini de irdeliyor. Çalışma bu yanıyla, bir kişinin ömrünü aktarırken, tarihî olanı da yok saymıyor. Şartları, hareketleri, sebepleri ve sonuçları mevcut siyasal konumlar ve gayeler üzerinden açıklamaya uğraş ediyor. Bu noktadan hareketle anlatılanların gerçek, merkezdekilerin insan olduğunu birçok yerde yine hatırlatıyor Solgun. Var olanların, çaba verenlerin, hayatlarını kaybedenlerin, bugün bir fotoğraftan, bir imajdan ibaret olmadıklarını, onların gerçek manada yaşadıklarını söylüyor.

Çalışma, Cevahir’i tüm boyutlarıyla, inandıkları, tutkuları, aksiyonları ve azmiyle resmederken, onu ve çaba arkadaşlarını da kapsamlı bir biçimde ele alıyor. Vefatına, son anına dek yanında olan yoldaşı Yetenekli Çayan’ı, birebir yapıda çaba verdiği Ulaş Bardakçı’yı, Orhan Savaşçı’yı ve başkalarını, başta Deniz Gezmiş olmak üzere devrin bir öbür yapısını da merkeze alıyor. Üniversite işgallerini, yurt baskınlarını, emekçi ve köylü hareketlerine taraf verenleri kronolojik olarak anlatıyor.

Bir kitap olarak ‘Cevahir’, merkezinde yer alan Hüseyin Cevahir’in yanında, bir inanca, öteki bir dünyaya tutkuyla bağlanan, bu uğurda canını veren bir neslin öyküsü… Fotoğraflarla, birinci ağız anlatımlarıyla ‘Cevahir’, her şeyin ötesinde, sağlam bir biyografik çalışma tıpkı vakitte.

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.